Cale na cm: przelicznik, tabela i ułamki cala

Aby przeliczyć cale na centymetry, pomnóż przez 2,54. To wartość dokładna, a nie zaokrąglona: od 1959 roku cal jest zdefiniowany jako dokładnie 25,4 milimetra [1]. Zatem 10 cali to 25,4 cm, 12 cali (jedna stopa) to 30,48 cm, a 100 cali to 254 cm.

Najważniejszy wniosek: liczba cali podana na produkcie to często nazwa, a nie wymiar. Telewizor 55-calowy mierzy się po przekątnej, 16-calowe koło samochodowe opisuje tylko felgę, a gwint rurowy 1/2 cala ma około 21 mm szerokości. Przelicz liczbę, ale sprawdź też, co ona właściwie mierzy.

Przelicz cale na centymetry

Cale na centymetry i milimetry

CaleCentymetryMilimetry
1″2,5425,4
2″5,0850,8
3″7,6276,2
4″10,16101,6
5″12,70127,0
6″15,24152,4
7″17,78177,8
8″20,32203,2
9″22,86228,6
10″25,40254,0
11″27,94279,4
12″30,48304,8
13″33,02330,2
14″35,56355,6
15″38,10381,0
16″40,64406,4
17″43,18431,8
18″45,72457,2
19″48,26482,6
20″50,80508,0
21″53,34533,4
22″55,88558,8
23″58,42584,2
24″60,96609,6
25″63,50635,0
26″66,04660,4
27″68,58685,8
28″71,12711,2
29″73,66736,6
30″76,20762,0
31″78,74787,4
32″81,28812,8
33″83,82838,2
34″86,36863,6
35″88,90889,0
36″91,44914,4
37″93,98939,8
38″96,52965,2
39″99,06990,6
40″101,601016,0
41″104,141041,4
42″106,681066,8
43″109,221092,2
44″111,761117,6
45″114,301143,0
46″116,841168,4
47″119,381193,8
48″121,921219,2
49″124,461244,6
50″127,001270,0
51″129,541295,4
52″132,081320,8
53″134,621346,2
54″137,161371,6
55″139,701397,0
56″142,241422,4
57″144,781447,8
58″147,321473,2
59″149,861498,6
60″152,401524,0
61″154,941549,4
62″157,481574,8
63″160,021600,2
64″162,561625,6
65″165,101651,0
66″167,641676,4
67″170,181701,8
68″172,721727,2
69″175,261752,6
70″177,801778,0
71″180,341803,4
72″182,881828,8
73″185,421854,2
74″187,961879,6
75″190,501905,0
76″193,041930,4
77″195,581955,8
78″198,121981,2
79″200,662006,6
80″203,202032,0
81″205,742057,4
82″208,282082,8
83″210,822108,2
84″213,362133,6
85″215,902159,0
86″218,442184,4
87″220,982209,8
88″223,522235,2
89″226,062260,6
90″228,602286,0
91″231,142311,4
92″233,682336,8
93″236,222362,2
94″238,762387,6
95″241,302413,0
96″243,842438,4
97″246,382463,8
98″248,922489,2
99″251,462514,6
100″254,002540,0

Ułamki cala w milimetrach

UłamekMilimetry
1/16″1,5875
1/8″3,175
3/16″4,7625
1/4″6,35
5/16″7,9375
3/8″9,525
7/16″11,1125
1/2″12,7
9/16″14,2875
5/8″15,875
11/16″17,4625
3/4″19,05
13/16″20,6375
7/8″22,225
15/16″23,8125

Każdą wartość w calach pomnożono przez 25,4, aby otrzymać milimetry, a potem podzielono przez 10, aby otrzymać centymetry. Centymetry zaokrąglono do dwóch miejsc po przecinku; ułamki w milimetrach są dokładne lub zaokrąglone do czterech miejsc po przecinku.

Dlaczego 2,54 to wartość dokładna

Przed 1959 rokiem Stany Zjednoczone definiowały jard jako 3600/3937 metra, przez co cal amerykański był minimalnie dłuższy od brytyjskiego. W 1959 roku jard ustalono na dokładnie 0,9144 metra i od tej pory cal amerykański i brytyjski są identyczne [1]. Podzielenie 0,9144 m przez 36 daje 0,0254 m, dlatego NIST podaje, że 1 cal = dokładnie 25,4 milimetra [1].

Stara amerykańska definicja przetrwała w miernictwie gruntów jako „amerykańska stopa geodezyjna” (US survey foot), różniąca się o dwie milionowe części. NIST i NOAA wycofały ją z końcem 2022 roku, a od 1 stycznia 2023 roku stopa wynosi 0,3048 metra we wszystkich zastosowaniach w USA poza dokumentacją historyczną [1]. Dla codziennych przeliczeń nic to nie zmienia: pomnóż przez 2,54, a wynik będzie dokładny.

Jak odczytywać ułamki cala na taśmie mierniczej

Calowe taśmy miernicze i linijki dzielą każdy cal na połowy, ćwiartki, ósemki i szesnastki. Najdłuższa kreska pośrodku cala oznacza 1/2 cala (12,7 mm). Następne pod względem długości są ćwiartki (6,35 mm i 19,05 mm), potem ósemki, a najkrótsze kreski to szesnastki. Jedna szesnasta cala to 1,5875 mm, czyli nieco ponad półtora milimetra.

Aby odczytać długość taką jak 3 i 7/16 cala, policz trzy pełne cale, a potem siedem kresek szesnastkowych za trójką. Przelicz całą wartość naraz: 3,4375 × 25,4 = 87,3125 mm, czyli około 8,73 cm. Osobne przeliczenie pełnych cali i ułamka, a potem ich zsumowanie daje ten sam wynik.

  • 1/8 cala = 3,175 mm
  • 1/4 cala = 6,35 mm
  • 3/8 cala = 9,525 mm
  • 5/8 cala = 15,875 mm
  • 3/4 cala = 19,05 mm
  • 7/8 cala = 22,225 mm

Przeliczanie stóp i cali razem

Wzrost i wymiary pomieszczeń często zapisuje się w stopach i calach, np. 5 stóp 7 cali. Najpierw zamień wszystko na cale (jedna stopa to 12 cali), a potem pomnóż przez 2,54. Dla 5 stóp 7 cali: 5 × 12 + 7 = 67 cali, a 67 × 2,54 = 170,18 cm. Dla 6 stóp 2 cali: 74 cale × 2,54 = 187,96 cm.

W drugą stronę podziel centymetry przez 2,54, zaokrąglij do najbliższej 1/8 cala i dopiero wtedy rozbij na stopy i cale. Dla 175 cm: 175 ÷ 2,54 = 68,898 cala, co po zaokrągleniu daje 68 7/8 cala, czyli 5 stóp 8 7/8 cala. Rozbicie przed zaokrągleniem może dać dziwne wyniki, np. 5 stóp 12 cali.

Ekrany: liczba cali to przekątna

Rozmiary telewizorów, monitorów i telefonów mierzy się po przekątnej, od jednego rogu wyświetlacza do przeciwległego, bez ramki wokół ekranu [5]. Telewizor 55-calowy ma więc przekątną 139,7 cm, ale nie ma 139,7 cm szerokości.

W standardowym ekranie panoramicznym 16:9 szerokość to około 0,872 przekątnej, a wysokość około 0,490. Ekran 55-calowy ma więc około 121,8 cm szerokości i 68,5 cm wysokości; ekran 65-calowy – około 143,9 na 80,9 cm. Sam telewizor jest nieco większy z powodu ramki i podstawy, więc przed zakupem szafki sprawdź wymiary zewnętrzne podane przez producenta. Telefon opisany jako 6,1-calowy ma przekątną około 15,5 cm.

Koła rowerowe, opony samochodowe i gwinty rurowe: calowe nazwy, które nie są rzeczywistym wymiarem

Rozmiary opon rowerowych, takie jak 26 czy 29 cali, zaczynały jako przybliżone średnice zewnętrzne, ale zmiany w oponach i obręczach zerwały ten związek [2]. Opona 26 × 1,75 ma około 25 5/8 cala (651 mm) średnicy, a nie 26 cali (660 mm) [2]. O tym, czy opona pasuje, decyduje rozmiar ISO (ETRTO) zapisany jako szerokość-średnica w milimetrach, np. 37-622: opona szeroka na około 37 mm, pasująca do obręczy o średnicy osadzenia stopki 622 mm [2]. „26-calowe” koła MTB mają 559 mm, koła 27,5 cala (650B) – 584 mm, a koła 700C i „29-calowe” – 622 mm [2]. Zauważ, że 29 cali to 736,6 mm, daleko od 622 mm.

W oponie samochodowej oznaczonej 205/55 R16 tylko ostatnia liczba jest w calach. 205 to szerokość opony w milimetrach, 55 oznacza, że wysokość boku to 55% tej szerokości, R oznacza konstrukcję radialną, a 16 to średnica felgi w calach [3]. Felga ma 16 × 25,4 = 406,4 mm średnicy; po dodaniu dwóch boków po 112,75 mm wychodzi obliczona średnica całej opony około 632 mm.

Najbardziej mylące są gwinty rurowe. Gwint BSP 1/2 cala (oznaczony G 1/2 lub R 1/2) ma średnicę zewnętrzną 20,955 mm, a nie 12,7 mm, a gwint G 1 ma 33,249 mm, a nie 25,4 mm [4]. Liczba cali to tradycyjna nazwa rozmiaru. Gwinty G są walcowe i zgodne z ISO 228; gwinty R są stożkowe i zgodne z ISO 7 [4]. Wymieniając złączkę, dopasuj oznaczenie gwintu, a nie przeliczony wymiar.

Odzież i odbitki zdjęć

Rozmiary dżinsów podaje się w calach: na metce takiej jak 32W 34L litera W oznacza obwód w pasie, a L długość nogawki (po wewnętrznej stronie) [6]. W centymetrach to pas 81,28 cm i nogawka 86,36 cm. Aby zmierzyć spodnie, które już masz, rozłóż je płasko, zmierz pasek w poprzek i pomnóż przez dwa, a potem zmierz wewnętrzną długość nogawki od krocza do dołu [6].

Odbitki zdjęć to kolejny calowy rozmiar, który przekracza granice. Odbitka 4 × 6 cali ma dokładnie 10,16 × 15,24 cm [7]. Produkty bywają oznaczane zaokrąglonymi rozmiarami metrycznymi, a dosłowna odbitka 10 × 15 cm jest nieco mniejsza niż dokładne przeliczenie [7] – o 1,6 mm na krótszym boku i 2,4 mm na dłuższym. Ta różnica ma znaczenie przy zakupie ciasno dopasowanej ramki lub koszulki do albumu.

Najczęściej zadawane pytania

Jak przeliczyć cale na cm?

Pomnóż liczbę cali przez 2,54. Na przykład 8,5 cala × 2,54 = 21,59 cm. Aby otrzymać milimetry, pomnóż przez 25,4.

Czy 1 cal to dokładnie 2,54 cm?

Tak. Od 1959 roku cal jest zdefiniowany jako dokładnie 25,4 mm, czyli 2,54 cm [1]. Każde przeliczenie z użyciem 2,54 jest dokładne, a nie przybliżone.

Ile mm to 1/16 cala?

1/16 cala to 1,5875 mm. Popularne ułamki: 1/8 cala = 3,175 mm, 1/4 cala = 6,35 mm, 1/2 cala = 12,7 mm i 3/4 cala = 19,05 mm.

Jak przeliczyć 5 stóp 7 cali na cm?

Najpierw zamień na cale: 5 × 12 + 7 = 67 cali. Następnie 67 × 2,54 = 170,18 cm.

Ile cm szerokości ma telewizor 55 cali?

55 cali to przekątna ekranu, a nie szerokość [5]. Ekran 16:9 o przekątnej 55 cali (139,7 cm) ma około 121,8 cm szerokości i 68,5 cm wysokości, plus ramka.

Czy koło rowerowe 29 cali ma 29 cali średnicy?

Nie. „29 cali” to nazwa szerokich opon na obręcz o średnicy osadzenia stopki 622 mm, tego samego rozmiaru co szosowe koła 700C [2]. Aby mieć pewność, że opona pasuje, sprawdź rozmiar ISO na jej boku, np. 57-622.

Dlaczego gwint rurowy 1/2 cala jest większy niż pół cala?

Liczba cali na gwintach rurowych to nazwa rozmiaru, a nie wymiar gwintu. Gwint BSP 1/2 cala ma 20,955 mm średnicy zewnętrznej, podczas gdy prawdziwe pół cala to 12,7 mm [4].

Źródła

  1. [1]NIST Handbook 44, Appendix B: Units and systems of measurement
  2. [2]Sheldon Brown: Tire sizing systems
  3. [3]Continental Tires: 205/55 R16 tire size explained
  4. [4]Tameson: BSP – British Standard Pipe thread dimensions
  5. [5]Best Buy Canada: How to measure a TV
  6. [6]Levi's: How to measure jeans
  7. [7]ExpertPhotography: 4×6 photo size in inches, cm, mm and pixels